(82kB)
Menu
Strona główna
Kultura
Kultura w Hajnówce
Teatr w Hajnówce
przed wojną
Upowszechnianie kultury
MBP
Biblioteka Pedagogiczna
HDK
Hajnowscy twórcy
Piotr Gagan
Jarosław Perszko
[ zobacz księgę | dopisz do księgi ]
Darmowe liczniki
stat4u

 

Kultura w Polsce międzywojennej

Jedną z wielkości każdego narodu jest jego kultura we wszystkich przejawach: nauka, literatura, sztuka, obyczaj, życie polityczne i społeczne, wreszcie kultura materialna. Kultura pozwala narodowi i państwu wytworzyć własne, indywidualne cechy różniące je od innych państw i narodów; ona wreszcie chroni i naród i państwo przed wpływami obcymi, zmierzającymi do podważenia bytu państwa i zatarcia odrębności narodowej, a pozwala z kultur obcych wybierać prawdziwie cenne ich zdobycze.

Również w Polsce w okresie międzywojennym tworzyła się kultura. Przez długie lata panowania zaborców kultura polska była głównym spoiwem łączącym rozdzielony naród. Po roku 1918, we własnym już państwie, kultura uzyskała możliwości swobodnego rozwoju. Jednak warunki ekonomiczne istniejące w państwie ograniczały jego opiekę i pomoc dla instytucji kulturalnych oraz twórców. Największymi przeszkodami leżącymi na drodze upowszechnienia dóbr kulturalnych był niedostatek, a nawet ubóstwo niemałych rzesz społeczeństwa, analfabetyzm rzadka sieć palcówek kulturalnych, odziedziczona po rządach zaborców. Ale postęp dokonujący się w rozwoju oświaty służył ożywieniu życia kulturalnego i coraz większemu rozpowszechnieniu jego osiągnięć.

W Polsce po odzyskaniu niepodległości kultura rozwijała się dynamicznie. Najbardziej masowymi nosicielami informacji i kultury duchowej były czasopisma i książki. Prasa była w dwudziestoleciu najsilniejszym czynnikiem pobudzającym życie literackie i kształtującym gusty artystyczne społeczeństwa.

Kultura w okresie PRL

Okres 44 lat Polski Ludowej charakteryzował się rozkwitem kultury narodowej, gdyż państwo z hojnością wspierało kulturę wyższą, a także postawiło na umasowienie dostępu do niej. Wybitni prozaicy okresu PRL z Jarosławem Iwaszkiewiczem, Stanisławem Lemem i Tadeuszem Brezą, tworzyli bez presji. Podstawowym instrumentem upowszechniania oświaty i kultury była tania książka. Literatura PRL jest dziś - poza nielicznymi wyjątkami - wyklęta z powodu czasu i źródła swego pochodzenia. Mianowana literaturą "ideologicznego zakłamania" i "hańby domowej" była przeciwstawiana literaturze emigracyjnej. Dokonaniem tamtego okresu było wydanie w masowych nakładach dzieł wielkich pisarzy i poetów przeszłości, w tym romantyków i pozytywistów.

Kinematografia powojenna po 10 latach istnienia osiągnęła światowy poziom artystyczny. Dzieła Andrzeja Wajdy, Andrzeja Munka, Jerzego Kawalerowicza, Wojciecha J. Hasa, Aleksandra Forda i innych weszły do annałów światowego kina i zdobywały prestiżowe nagrody na międzynarodowych festiwalach. W PRL ucieleśniona została idea przedwojennego "Startu" skupiającego grupę młodych twórców marzących o polskim kinie artystycznym i społecznie użytecznym. Andrzej Wajda, nie od dziś bardzo krytycznie wypowiadający się o PRL, w niej właśnie stworzył swoje najlepsze dzieła, które otworzyły mu drogę w świat.

Drugą dziedziną życia artystycznego, której okres PRL przyniósł niebywały wcześniej rozkwit, był teatr. W okresie rozkwitu teatru w PRL, wielką klasykę polską i obcą grano stale od Szczecina po Rzeszów, od Olsztyna po Wrocław. Inscenizacje nie tylko Kazimierza Dejmka, Jerzego Jarockiego, Adama Hanuszkiewicza, Erwina Axera, Konrada Swinarskiego, czy Józefa Szajny powstawały w warunkach pełnego komfortu materialnego. Lata 1955 - 1989, to złoty czas polskiej Melpomeny.Dziś polski teatr przeżywa ciężki kryzys, wielka klasyka wystawiana jest rzadko, a pośród tych realizacji, które powstają, bardzo rzadko zdarzają się takie, które w podobnym stopniu elektryzowałyby publiczość, jak przed laty.To także w PRL powstał unikatowy w skali światowej Teatr Telewizji, dzięki któremu, w ciągu jednego tylko sezonu, więcej widzów oglądało inscenizacje wielkiej literatury polskiej i powszechnej niż w teatrze żywym przez lat kilkadziesiąt.