(82kB)

Towarzystwo Przyjaciół Hajnówki

Nadleśnictwo Hajnówka


Położenie nadleśnictwa

Nadleśnictwo Hajnówka położone jest w północno-wschodniej części Polski w masywie leśnym Puszczy Białowieskiej. Ze wschodu na zachód Puszcza rozciąga się na długości ok. 23 km, z północy na południe na długości ok. 37 km. Nadleśnictwo Hajnówka zarządza centralną i południowo-zachodnią częścią Puszczy. Puszcza Białowieska podzielona jest granicą państwową. Część wschodnia o powierzchni około 670 km kwadratowych znajduje się na terenie Białorusi. Część zachodnia o powierzchni około 580 km kwadratowych, położona jest na terenie Polski.
W skład powierzchni gruntów zarządzanych przez Nadleśnictwo Hajnówka wchodzą trzy obręby leśne: Hajnówka, Leśna i Starzyna. Administracyjnie lasy nadleśnictwa położone są w południowo-wschodniej części województwa podlaskiego w powiecie hajnowskim, w gminach: Hajnówka i Dubicze Cerkiewne. Podzielone jest ono na 10 leśnictw. Siedziba nadleśnictwa znajduje się w Hajnówce, w oddziale 329Dx,y obrębu Hajnówka. Nadleśnictwo Hajnówka graniczy z Nadleśnictwami: Bielsk, Browsk i Białowieża.

(37kB)

Położenie oraz odległości od urzędów administracji państwowej i instytucji mających znaczenie dla Nadleśnictwa Hajnówka przedstawiają się następująco: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku - 64 km, Urząd Wojewódzki w Białymstoku - 62 km, Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego w Białymstoku - 65 km, Starostwo Powiatowe w Hajnówce - 1 km, Urząd Miasta i Gminy w Hajnówce - 1 km, Urząd Gminy w Dubiczach Cerkiewnych - 16 km, - Urząd Pocztowy w Hajnówce - 1 km.

Organizacja nadleśnictwa

Nadleśnictwo jest podstawową, samodzielną jednostką organizacyjną Lasów Państwowych działającą na podstawie ustawy o lasach. Podlega Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, która prowadzi nadzór i koordynuje działania na swoim terenie. Nadleśnictwo dzielą się na leśnictwa.

(185kB)

Nadleśniczy jednoosobowo kieruje nadleśnictwem, ponosi za nie odpowiedzialność i reprezentuje je na zewnątrz.

Zastępca nadleśniczego odpowiada za całokształt sfery produkcyjnej w nadleśnictwie, kieruje Działem Gospodarki Leśnej i pracą leśniczych oraz nadzoruje działalność ośrodka hodowli zwierzyny i szkółki leśnej.

Dział Gospodarki Leśnej prowadzi całokształt spraw związanych z planowaniem, organizacją, koordynacją i nadzorem prac w zakresie selekcji i nasiennictwa, szkółkarstwa, hodowli lasu, ochrony lasu (w tym ochrony przeciwpożarowej), ochrony przyrody i zagospodarowania turystycznego, łowiectwa oraz innych działów zagospodarowania lasu, urządzania lasu, użytkowania lasu oraz sprzedaży drewna i użytków ubocznych. Dział ten prowadzi również sprawy związane ze stanem posiadania i ewidencją gruntów oraz udostępnianiem lasu, a także przygotowuje i obsługuje merytorycznie narady nadleśniczego z kierownikami działów i leśniczymi, prowadzi witrynę internetową nadleśnictwa, Biuletyn Informacji Publicznej i fan page nadleśnictwa na Facebooku.

Leśnictwa są podstawową jednostką terenową w nadleśnictwie, w której bezpośrednio prowadzona jest gospodarka leśna. Leśnictwem kieruje leśniczy.

Stanowisko do spraw kontroli zajmowane jest w nadleśnictwie przez inżyniera nadzoru. Inżynier nadzoru kontroluje prawidłowość wykonywania czynności gospodarczych w nadleśnictwie oraz zadania wynikające z ochrony mienia i udostępniania lasu. Wydaje zalecenia w zakresie ustalonym przez nadleśniczego i ściśle współpracuje z zastępcą nadleśniczego poprzez wzajemne konsultacje, zgłaszanie uwag i propozycji.

Główny księgowy wykonuje zadania i ponosi odpowiedzialność w zakresie księgowości, finansów, planowania finansowo-ekonomicznego, analiz, sprawozdawczości, a także organizuje i sprawuje kontrolę wewnętrzną, dokumentów finansowo-księgowych. Główny księgowy kieruje działem finansowo-księgowym.

Dział Administracyjno-Gospodarczy zajmuje się całokształtem spraw związanych z pełną obsługą administracyjną nadleśnictwa, administrowaniem nieruchomościami, sporządzeniem i realizacją planów budowy i zakupów środków trwałych oraz planem remontów w zakresie infrastruktury. Działem tym kieruje sekretarz, który podlega bezpośrednio nadleśniczemu. Prowadzi również całokształt spraw kadrowych w nadleśnictwie.

Stanowisko do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy podlega bezpośrednio nadleśniczemu. Do zadań pracownika należy koordynacja całokształtu spraw związanych z przestrzeganiem przepisów i zasad bhp w nadleśnictwie, analizowanie przyczyn wypadków przy pracy i skutków chorób zawodowych, a także stanu zdrowotnego załogi, organizowanie badań, szczepień i innej działalności profilaktycznej oraz podejmowanie środków zaradczych w tym zakresie.

Stanowisko do spraw edukacji i promocji podlega zastępcy nadleśniczego. Do zadań pracownika należą: prowadzenie zajęć edukacyjnych, kontakt z mediami.

Posterunek Straży Leśnej jest komórką organizacyjną przy nadleśnictwie, powołaną do zwalczania przestępstw i wykroczeń z zakresu szkodnictwa leśnego oraz wykonywaniem innych zadań związanych z ochroną mienia Skarbu Państwa, będącego w zarządzie Nadleśnictwa. Posterunkiem kieruje Komendant, podległy bezpośrednio nadleśniczemu. Skład osobowy posterunku stanowią strażnicy, bezpośrednio podlegli komendantowi posterunku. Do zadań należy, także prowadzenie i nadzorowanie spraw gospodarczo-obronnych, obrony cywilnej, kancelarii tajnej w nadleśnictwie oraz spraw związanych z ochroną tajemnicy państwowej.

(185kB)

Kierownictwo Nadleśnictwa Hajnówka w 2012 r.

W górnym rzędzie od lewej: Jan Pugacewicz-leśniczy leśnictwa Lipiny, Jacek Olejnicki - leśniczy leśnictwa Łozice, Anatol Dmitruk- leśniczy leśnictwa Sacharewo, Andrzej Siemieniuk- leśniczy leśnictwa Judzianka, Mikołaj Borowik-leśniczy leśnictwa Długi Bród, Mirosław Sawicki -leśniczy leśnictwa Leśnica, Jarosław Wołkowycki - leśniczy leśnictwa Topiło, Andrzej Łukasiewicz-leśniczy d/s łowieckich, Mirosław Romaniuk- leśniczy leśnictwa Olszanka, W dolnym rzędzie od lewej: Tomasz Olejnicki - leśniczy leśnictwa Wilczy Jar, Henryk Hornostaj - leśniczy leśnictwa Słobódka, Wiesław Komarewski - leśniczy leśnictwa Postołowo, Bazyl Wołkowycki - Zastępca Nadleśniczego, Grzegorz Bielecki-Nadleśniczy, An-drzej Nowak-Inżynier Nadzoru, Jerzy Nesteruk-leśniczy leśnictwa Czerlonka, Jerzy Kędyś - leśniczy leśnictwa Kryniczka, Paweł Wiszniewski - Komendant Straży Leśnej

W Nadleśnictwie Hajnówka zlokalizowanych jest 13 rezerwatów przyrody.

Lp.Nazwa rezerwatu przyrody Pow. [ha] Data powołaniaCel ochrony Typ rezer-
1Lipiny w Puszczy Białowieskiej56,28 ha12.12.1961zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych jedynego na terenie Puszczy Białowieskiej stanowiska dębu bezszypułkowego, występującego w drzewostanie mieszanym obok dębu szypułkowegoL
2 Krajobrazowy Władysława Szafera 700,02 ha 08.04.1969 zachowanie ze względów krajobrazowych naturalnych zespołów leśnych Puszczy Białowieskiej, położonych wzdłuż szosy Hajnówka - Białowieża L
3Nieznanowo27,69 ha 16.09.1974 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej z dobrze zachowanymi zbiorowiskami leśnymi gradowymi i bagiennymi oraz typu bom mieszanego L
4Głęboki Kąt 40,25 ha 16.10.1979 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej obejmującego bór świerkowy, torfowcowy o charakterze borealnym L
5 Michnówka 84,94 ha 16.10.1979 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej obejmującego torfowisko wysokie oraz otaczające je lasy reprezentujące szereg dobrze zachowanych zbiorowisk leśnych borowych i gradowych T
6 Sitki 35,17 ha 16.10.1979 zachowanie fragmentu Puszczy Białowieskiej z rzadko tu spotykanymi zbiorowiskami borów na wyniosłościach wydmowych z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin w runie L
7 Starzyna 369,43 ha 16.10.1979 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej z dobrze wykształconymi zespołami leśnymi typu boru mieszanego z licznymi stanowiskami roślin chronionych L
8 Szczekotowo 36,72 ha 16.10.1979 zachowanie fragmentu Puszczy Białowieskiej obejmującego zbiorowiska gradowe z licznymi drzewami pomnikowymi oraz największe na tym terenie skupienia kurhanów wczesnośredniowiecznych i pozostałości po smolarni z XVIII w. L
9 Dębowy Grąd 100,17 ha 11.04.1985 zachowanie fragmentu Puszczy Białowieskiej z dobrze wykształconymi zespołami gradowymi i łęgu olszowo-jesiono-wiązowym, z licznym udziałem dębów o wym. pomnikowych, jesionu i wiązów około pomnikowych, występujące liczne gatunki zwierząt (ssaki owadożerne, drapieżne, roślinożerne oraz gryzonie) L
10 Olszanka Myśliszcze 277,49 ha 27.06.1995 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej ze specyficznymi środowiskami występowania reliktowej fauny motyli odznaczającej się dużym bogactwem gatunków i występowaniem fonii endemicznych F
11 Przewłoka 78,51 ha 27.06.1995 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej ze specyficznymi środowiskami występowania reliktowej fauny motyli z dużym bogactwem gatunków i występowaniem fonii endemicznych F
12 Berezowo 115,37 ha27.06.1995 zachowanie w naturalnym stanie fragmentu Puszczy Białowieskiej ze specyficznymi środowiskami występowania reliktowej fauny motyli odznaczającej się dużym bogactwem gatunków i występowaniem fonii endemicznych F
13 Lasy Naturalne Puszczy Białowieskiej 3849,74 25.06.2003 zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych lasów (w szczególności olsów i lęgów oraz starych drzewostanów) charaktery stycznych dla Puszczy Białowieskiej, a także ochrona gatunkowa roślin, grzybów i zwierząt oraz utrzymanie procesów ekologicznych i różnorodności biologicznej L
14 Razem 5771,78 - --

L - leśny,
F - faunistyczny,
T - torfowiskowy.
* - powierzchnia wg Rozporządzenia w sprawie uznania za rezerwat przyrody


Powierzchnia administrowanego terenu wynosi 19 656,80 ha z czego obszar leśny zajmuje 18 553,48 ha. Nadleśnictwo prowadzi również nadzór nad lasami nie stanowiącymi własności Skarbu Państwa na powierzchni 306 ha.
Obszar Nadleśnictwa rozciąga się w Krainie Mazursko - Podlaskiej, na terenie Dzielnicy Puszczy Białowieskiej. Rzeźba terenu jest słabo zaznaczona. Różnice wysokości względnych są niewielkie i sięgają 39 m na przestrzeni do 20 km. Przeciętna wysokość nad poziomem morza to 165 - 175 m. Najniżej położony teren 158 m n.p.m., znajduje się w oddziale 460B w widłach rzek Czobutok i Łozica, Najwyżej położone miejsca to wzgórze w okolicy wsi Lipiny - oddział 271B - 197 m n.p.m. (jest to najwyżej położony punkt w całej Puszczy Białowieskiej po stronie polskiej), oraz wzgórze w okolicach Czerlonki w oddziale 491C - 186 m n.p.m. Większość powierzchni pokrywają piaski akumulacji lodowcowej z głazami i małymi wyspami piasku i żwiru z rozmytej moreny czołowej. Roczny rozkład opadów wykazuje przewagę opadów w miesiącach letnich . Średnioroczne opady to 593,8 mm a średnia temperatura powietrza oscyluje w przedziale 5,5 st. C do 8,3 st.C. Pokrywa śnieżna zalega średnio przez 88 dni przy przeciętnej grubości 18 cm.
Na terenie Nadleśnictwa dominują siedliska lasowe. Głównymi gatunkami lasotwórczymi są sosna i świerk, zajmujące wspólnie ponad 50% powierzchni leśnej. Mniejszy udział stanowią dąb, jesion, brzoza, olsza, osika, lipa, grab. Średni wiek drzewostanu wynosi 81 lat.

Na terenie, w zarządzie Nadleśnictwa Hajnówka zaewidencjonowano 552 pomniki przyrody (551 drzew, 1 głaz narzutowy).

Pomnikami przyrody w myśl Ustawy o ochronie przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej lub nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów.

Ochroną pomnikową objęte są następujące gatunki drzew: sosna zwyczajna - 213 szt., dąb szypułkowy i bezszypułkowy - 211 szt., świerk pospolity - 83 szt., jesion wyniosły - 30 szt., grab pospolity - 4 szt., lipa drobnolistna - 5 szt., klon zwyczajny - 1 szt., wiąz górski - 1 szt. raz brzoza brodawkowata - 1 szt., dąb +sosna - 1 szt., grupa sosen - 1 szt. W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Hajnówka (poza gruntami nadleśnictwa) występuje 59 pomników: dąb szypułkowy - 46 szt., lipa drobnolistna - 4 szt., klon zwyczajny - 6 szt., wiąz szypułkowy - 1 szt., robinia akacjowa - 1 szt., dąb szypułkowy zrośnięty z jaworem - 1 szt.


Użytki ekologiczne - zgodnie z postanowieniami Ustawy o ochronie przyrody, są pozostałości ekosystemów nieleśnych, zasługujące na ochronę ze względu na zachowanie unikatowych zasobów genowych i naturalnych typów zbiorowisk. W odniesieniu do Puszczy Białowieskiej są to najczęściej bagna, torfowiska i szuwarowiska, oczka wodne i starorzecza oraz kępy drzew i krzewów, położone głównie w dolinie rzeki Leśnej jak i rozrzucone po całej Puszczy.
Do chwili obecnej w Nadleśnictwie Hajnówka utworzono 82 użytki ekologiczne (położone w 179 wydzieleniach). Poza gruntami nadleśnictwa, w zasięgu terytorialnym występuje 7 użytków ekologicznych. Łączna ich powierzchnia wynosi 592,88 ha.

Hydrologia

Obszar Nadleśnictwa Hajnówka należy do zlewni Morza Bałtyckiego, a głównym elementem hydrograficznym są rzeki. Z rzekami połączone są liczne drobne cieki najczęściej naturalnego pochodzenia, płynące niekiedy głębokimi przekopami, wykonanymi w celu odwodnienia zagłębień i podmokłości.Główne rzeki przepływające przez teren nadleśnictwa to Leśna i Łutownia.
Południowo-Zachodnia, południowa i zachodnia część leży w dorzeczu Leśnej Prawej, biorącej swój początek w okolicy wsi Nowokornino. Dolina rzeki jest wąska, nie przekracza 500 m. Pokryta jest głównie piaskami akumulacji lodowcowej. Koryto rzeki ma szerokość od 2 do 4 m. Brzegi są niskie, w okresach wiosennych często podtopione. Na wielu odcinkach dolina ma charakter bagienny. Leśna Prawa ma długość 63 km. Prawobrzeżnymi dopływami Leśnej Prawej są: Chwiszczej, Łozica, Perebel, Olszanka i Biała z Zubrzycą. Lewobrzeżnymi dopływami są Przewłoka i Jamienka. Leśna jest prawobrzeżnym dopływem Bugu. Średni spadek Leśnej (na terenie Puszczy) jest minimalny i wynosi 0,64 m/km. Wododział Narwi i Leśnej przebiega wzdłuż wyniesień morenowych na linii Hajnówka - Czerlonka.
Łutownia jest lewym dopływem Narewki. Powierzchnia zlewni wynosi 120,4 km2, długość rzeki 19,2 km. Źródła Łutowni znajdują się w okolicach wsi Nowosady (Bagno Derlicz). Dolina rzeki w górnym jej biegu jest zalesiona, natomiast w środkowym i dolnym pokrywają ja łąki i pastwiska, stopniowo porastające lasem. Dolina rzeki w najszerszym miejscu rozciąga się na ponad 100 m. Największe dopływy: Dubinka i Krynica.
Do największych sztucznych zbiorników wodnych należy zaliczyć, zbudowane w okresie międzywojennym, trzy stawy na Perebelu w Topile. W roku 1964 w białoruskiej części Puszczy zbudowano dwa zbiorniki na Przewłoce przy drodze z Białowieży do Kamieniuków. Wszystkie zbiorniki wodne powstały poprzez spiętrzenie rzek i strumieni.

Lasy Nadleśnictwa Hajnówka

Nadleśnictwo Hajnówka, jako jedno z trzech nadleśnictw puszczańskich, podlega ochronie i zagospodarowaniu leśnemu w sposób specjalny, tworząc wzorcowy kompleks promocyjny o nazwie : Leśny Kompleks Promocyjny ,,Puszcza Białowieska'', którego głównym celem jest ochrona substancji i walorów Puszczy Białowieskiej polegającej na zachowaniu procesów ekologicznych.

Leśny Kompleks Promocyjny "Puszcza Białowieska" utworzono zarządzeniem Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 19 grudnia 1994 roku. Leśny Kompleks Promocyjny "Puszcza Białowieska" przyjęło się uznawać za pierwszy w Polsce, choć zarządzenie w sprawie jego utworzenia powołało do życia również sześć innych LKP.

Pieczę nad Leśnym Kompleksem Promocyjnym "Puszcza Białowieska" sprawuje Rada Społeczno-Naukowa pod przewodnictwem prof. Aleksandra W. Sokołowskiego. W skład Rady wchodzą przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, nadleśnictw, świata nauki, samorządów i organizacji pozarządowych. Zasady postępowania ochronnego i hodowlanego w Puszczy Białowieskiej, stanowią co następuje:

"Puszcza Białowieska stanowi dobro ogólnonarodowe o wybitnym znaczeniu przyrodniczym i podlega szczególnej ochronie. Ochrona substancji i walorów Puszczy polega na zachowaniu procesów ekologicznych. Z tego względu obszar Puszczy Białowieskiej, w części poza granicami Białowieskiego Parku Narodowego, podlega ochronie i zagospodarowaniu leśnemu w sposób specjalny, tworząc wzorcowy kompleks promocyjny dla tego typu obiektów w Polsce".


Do podstawowych celów utworzenia LKP "Puszcza Białowieska" należą:
" zachowanie naturalnych warunków środowiska leśnego w całym mezoregionie Puszczy,
" zachowanie lub odtworzenie właściwych siedliskom puszczańskich biocenoz leśnych o charakterze naturalnym oraz zapewnienie trwałości ekosystemów leśnych i ciągłości wielostronnego wykorzystania ich zasobów,
" stworzenie wzorca do objęcia polityką kompleksowej ochrony i restytucji oraz doskonalenia lasów większych kompleksów leśnych o podobnych warunkach geograficzno - przyrodniczych,
" prowadzenie prac badawczych i doświadczalnictwa leśnego w celu wyciągnięcia wniosków dotyczących możliwości i warunków upowszechniania zasad ekorozwoju na całym obszarze Lasów Państwowych


Edukacja ekologiczna młodzieży szkolnej - prowadzi zastępca Nadleśniczego Andrzej Antczak


(33kB)
Komisja konkursu dla młodzieży ze szkół podstawowych - Grzegorz Bielecki, Andrzej Antczak i Andrzej Nowak


Rekreacja i wypoczynek
Niezmiernie istotną funkcją LKP jest zaspokajanie potrzeb społeczeństwa w zakresie rekreacji i wypoczynku. Zapotrzebowanie na ten rodzaj świadczeń w LKP "PB" stale się nasila. Nadleśnictwa dążą do zaspokojenia rosnących potrzeb turystów, wspierając rozwój takich form turystyki, które nie są uciążliwe dla przyrody Puszczy. Starają się, aby nich turystyczny był pod kontrolą. Zagospodarowanie turystyczne ogranicza penetrację turystyczną w głąb Puszczy, a w szczególności w odniesieniu do: rezerwatów, ostoi zwierząt chronionych, drze-wostanów cennych przyrodniczo, wyłączonych drzewostanów nasiennych.

Aktualny stan obiektów turystycznych w Nadleśnictwie Hajnówka:

Szlaki turystyczne - piesze
- szlak zielony Hajnówka - Białowieża 25 km,Szlak biegnie przez Rezerwat Krajobrazowy im. Władysława Szafera, który chroni florę i faunę Puszczy Białowieskiej oraz kurhany z X - XIII wieku. W połowie trasy szlak przecina szosę Hajnówka - Białowieża, przechodząc przez Parking Zwierzyniec. Dalej trasa szlaku prowadzi do Rezerwatu Pokazowego Żubrów, w którym można zobaczyć zwierzęta żyjące w Puszczy, oraz skorzystać z oferty rękodzieła regionalnego. Szlak kończy się w Hajnówce.
- szlak niebieski - Mały szlak powstania styczniowego 31 km, Szlak ma charakter obwodnicy turystycznej. Biegnie obrzeżami Puszczy do wsi Orzeszkowo, gdzie znajduje się pomnik powstańców rozstrzelanych w 1863 r. oraz krzyż z czasów II wojny światowej postawiony przez mieszkańców w podziękowaniu za ocalenie wsi przed spaleniem. Dalej szlak zagłębia się w leśne ostępy, doprowadzając do pomnika przyrody "Car Dąb". Jest on zaliczany do największych drzew w Puszczy i mimo tego, że od kilkunastu lat jest uschnięty to wciąż stoi, strzegąc lasu. Kierując się na wschód dotrzemy do trasy przejazdu kolejki wąskotorowej. Szlak biegnie przy rezerwacie "Głęboki Kąt", który został utworzony w celu ochrony boru świerkowego o charakterze borealnym. Szlak kończy się w Hajnówce.
- szlak czerwony Hajnówka - Narewka 22 km, szlak "Walk partyzanckich" 22 km. Wypadowe na wycieczki po Puszczy Białowieskiej. Szlak rozpoczyna się w Hajnówce, biegnie przez rezerwaty przyrody: "Lipiny" i "Szczekotowo". Rezerwat "Lipiny" został utworzony w celu zachowania jedynego na terenie Puszczy stanowiska dębu bezszypułkowego. Tajemniczy rezerwat "Szczekotowo" chroni starosłowiańskie cmentarzyska kurhanowe X - XIII wieku. Ciekawym obiektem znajdującym się na szlaku jest prawosławna kapliczka z cudownym źródełkiem, znana pod nazwą "Krynoczka". W 1999 r. obchodzono 150-lecie istnienia świątyni. Podążając dalej Lipińskim Traktem dociera się do wsi Świnoroje, gdzie znajduje się pole namiotowe, a także ścieżka dydaktyczna "Pod Dębami" Leśnego Kompleksu Promocyjnego "Lasy Puszczy Białowieskiej". Szlak kończy się w Narewce

Szlaki turystyczne rowerowe
-Białowieski Szlak Transgranicznym w LKP Puszcza Białowieska i w białoruskiej części Puszczy Białowieskiej - ok. 120 km
- Hajnówka - Topiło - Hajnówka - niebieski, ok. 42 km. Trasa Hajnówka - Sacharewo (rezerwaty przyrody: "Głęboki Kąt", "Nieznanowo", "Berezowo", "Olszanka Myśliszcze", "Michnówka") - Topiło - Piaski - Orzeszkowo - Hajnówka. Na szlaku znajdują się: tablice informacyjne, wieże, platformy i pomosty widokowe, kładki, miejsca do rekreacji (wiaty, ogniska), plaże, kąpieliska.
- Hajnówka - Dubicze Cerkiewne - Czeremcha-Piaski - czerwony, ok. 41 km

Miejsca rekreacyjno-ogniskowe: Topiło.

Miejsca ogniskowe: Lipiny, Łozice, Rudzianka, Mini Skansen Kolejki Wąskotorowej.

Nordic Walking to jeden z najpopularniejszych sportów w Polsce i Europie, młodszy niż większość osób go uprawiających. Jest idealną dyscypliną, która przyczynia się nie tylko do poprawienia aktywności osób starszych, ale jest również zbawieniem dla osób, mających problem nawet ze zwykłym poruszaniem się. Las jest idealnym środowiskiem dla uprawiania nordic walking. Miękkie leśne ścieżki amortyzują wstrząsy, dzięki czemu spacer po nich jest mniej obciążający stawy niż po chodniku czy asfalcie. Zaletą jest także ich nierówność - dzięki temu nasze mięśnie i stawy pracują w większym zakresie. No i to czyste leśne powietrze ...Leśnicy w celu przyciągnięcia do lasów więcej turystów, więc tworzą kolejne ścieżki do uprawiania tego sportu oraz organizują imprezy dla jego miłośników. Nadleśnictwo oznakowane jest tablicami zgodnymi z ogólnoeuropejskimi standardami nordic walking. Na tablicach znajdują się mapy oraz wskazówki dotyczące techniki, doboru sprzętu i walorów zdrowotnych tego sportu.

(70kB)


Imprezy sportowe w Puszczy Białowieskiej

Puchar Polski Nordic Walking odbywa się od 2012 r. na trasach po Puszczy Białowieskiej w różnych kategoriach wiekowych na dystansie 5, 10 i 20 km.

Hajnowska Dwunastka - bieg przełajowy po ścieżkach Puszczy Białowieskiej, bez limitu wieku, rozgrywany od 2010 r.

Maraton Rodzinny sztafeta w Puszczy Białowieskiej - rozgrywany od 2013 r. W biegu uczestniczą trzyosobowe rodziny, składające się z dwóch zawod-ników dorosłych + jedno dziecko lub jednego zawodnika dorosłego + dwoje dzieci.

Półmaraton Hajnowski - masowa impreza biegowa organizowana pod hasłem "Po zdrowie do Puszczy" dla amatorów aktywnego trybu życia. Uczestnicy mają do pokonania dystans 21097 m. Po sportowych emocjach organizowane jest spotkanie integracyjne dla uczestników biegu i ich rodzin. Odbywa się w maju.

Miejsca pamięci narodowej

Na terenie w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Hajnówka rozsianych jest wiele mogił, miejsc straceń, krzyży i pomników upamiętniających tragiczne wydarzenia z okresu II wojny światowej i powstań narodowych. Należą do nich:
1. Miejsce po Krzyżu z 1772 roku- obecnie pozostałości krzyża z 1936 r. oraz krzyż z 1992 r. (Leśnictwo Postołowo w oddziale 215Ca)
2. Pomnik powstańców z 1863 roku -"Obóz i mogiła powstańców 1863-64" (Leśnictwo Ol-szanka w oddziale 514Ef)
3. Pomnik partyzantów z II wojny światowej - "Pomnik ten symbolizuje walkę partyzantów polskich i radzieckich z faszyzmem niemieckim na terenie Puszczy Białowieskiej" (Leśnictwo Łozice w oddziale 536Bf)
4. Mogiła żołnierza radzieckiego z II wojny światowej - "Paweł Wysiagin- żołnierz armii ra-dzieckiej poległ w 1944 r." (Leśnictwo Wilczy Jar w oddziale 419Da)
5. Obelisk partyzantów z II wojny światowe j- "W ramach obchodów tysiąclecia państwa pol-skiego upamiętniamy pole walki partyzantki polsko- radzieckiej w latach 1941-1944" (Le-śnictwo Postołowo w oddziale 211Af)
6. Miejsce straceń 142 mieszkańców Hajnówki i okolic zamordowanych przez hitlerowskich barbarzyńców w dniach 12.V.1942 r. i 17.IX.1943 r." (Leśnictwo Kryniczka w oddziale 355Aa) "Miejsce uświęcone krwią jeńców radzieckich i 22 osób cywilnych zamordowanych przez hitlerowców w styczniu 1942 r." (Leśnictwo Kryniczka w oddziale 355Cc)
7. Mogiła żołnierska z I wojny światowej - Tu spoczywa 32 nieznanych żołnierzy niemieckich i 9 żołnierzy rosyjskich poległych w latach 1914-1918 (m. Hajnówka)
8. Mogiła partyzantów AK z 1945 roku (Leśnictwo Topiło w oddziale 666Ac)
9. Krzyż ofiar NKWD z 1945 roku - "Pamięci ofiar zbrodni dokonanej w tym miejscu przez NKWD 23.VI. 1941 na 16 mieszkańcach Siemiatycz i okolic" (Leśnictwo Judzianka w oddziale 382Bb)
10. Pomnik powstańców z 1863 r. - "Obóz i mogiła powstańców 1863-64" (Leśnictwo Leśnica w oddziale 575C)
11. Mogiła żołnierska z I wojny światowej - Tu spoczywa 32 nieznanych żołnierzy niemieckich i 9 żołnierzy rosyjskich poległych w latach 1914-1918 (m. Hajnówka)
12. Pomnik "Pamięci bohaterskiego obrońcy Hajnówki przed najazdem hitlerowskim w 1939 r. -Plut. Bolesława Bierwiaczonka" (m. Hajnówka)
13. Pomnik "Ofiarom wojen, przemocy i represji" (m. Hajnówka)
14. Pomnik "1863 - Tu spoczywają powstańcy polegli w walce o wyzwolenie ojczyzny" (w. Orzeszkowo)
15. Pomnik "Pamięci leśników i ich rodzin zamordowanych przez okupantów w łagrach i obozach w latach 1939- 1945" (w. Topiło)
16. Pomnik " Tu spoczywają partyzanci radzieccy polegli w czasie II wojny światowej" Leśnictwo Słobódka w oddziale 726B)

(171kB)


Rys historyczny - osadnictwo i zarządzanie w Puszczy Białowieskiej

Pierwsze notowane ślady osadnictwa na terenie Puszczy Białowieskiej sięgają neolitu. Znane, odkryte cmentarzyska zgrupowane są głównie na wzniesieniach wzdłuż wału morenowego Białowieża - Hajnówka oraz na wzniesieniach w sąsiedztwie puszczańskich rzek. Pojedyncza mogiła w kształcie stożka to kurhan. Wielkość, kształt i rozmieszczenie kurhanów jest bardzo nieregularna. Średnica waha się od 6 do 13 metrów, przy wysokości 0,3 do 2,5 m. Najobszerniejszy z kurhanów znajduje się w oddziale 387D, ma owalny kształt, długość 14 m, szerokość ok. 8 m i wystaje na 1,6 m ponad ziemię. Osadnictwo słowiańskie, nieliczne i rozproszone, istniało na terenie dzisiejszej Puszczy prawdopodobnie od końca VIII do początku XIII wieku. Liczne, powtarzające się najazdy Jaćwingów, Prusów, Mazowszan i Rusinów, a następnie Litwinów i Krzyżaków w XIII wieku, doprowadziły do zaniku tego osadnictwa nad górną Narwią i jej dopływami. Zasiedlenie ziem nad górną Narwią uległo zahamowaniu na wiele lat. Szczególnie na terenie Puszczy Lackiej i północnej części Puszczy Białowieskiej (w granicy sprzed 1939 roku). Opustoszałe ziemie w dolinie Narwi, opanowane zostały przez Wielkie Księstwo Litewskie. Później przyjęła się dla nich nazwa Podlasie, oznaczająca ziemie w województwie trockim, leżące za puszczą wzdłuż granicy Lachów. W tym czasie Litwa nękana była licznymi najazdami Krzyżaków. W 1379 r. wyprawa krzyżacka złupiła Brześć i Kamieniec, docierając do skraju Puszczy. Stabilizacja polityczna Wielkiego Księstwa Litewskiego spowodowała ponowną kolonizację rozległych lasów. W XIV wieku rządy nad obecną Puszczą Białowieską sprawował początkowo starosta brzeski, później starosta kamieniecki. W latach 1464-1476 pasma puszcz znajdujących się między Mazowszem i Litwą, a wchodzące w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego poddano reorganizacji. Przeprowadzono próbę zagospodarowania obszarów leśnych, dzieląc je na mniejsze jednostki, tzw. "puszcze", podporządkowane odpowiednim grodom. Wydzielono między innymi Puszczę Grodzieńską, Puszczę Bielską i Puszczę Brzesko-Kamieniecką zwaną później Białowieską, Puszcza Bielska graniczyła na północy z Puszczą Grodzieńską, a w okolicy Gródka z Puszczą Wołkowyską. Za Narwią granica puszczy biegła wzdłuż rzeki Narewki i na tym odcinku Puszcza Bielska graniczyła z Puszczą Wołkowyską. W okolicach późniejszego Lewkowa zaczynała się Puszcza Białowieska. Granica między Puszczą Bielską a Białowieską biegła od Narewki, rzekami: Wieliczkówką i Krynicą do rzeki Leśnej, a następnie mniej więcej wzdłuż linii Jagodnik - Istok - Witowo - Kuraszewo. Granicę Puszczy od północy stanowiła rzeka Narew, od wschodu okolice Szereszewa, ku południu opierała się o Kamieniec, od zachodu o Puszczę Bielską. Pieczę nad Puszczą w XV wieku sprawował namiestnik (starosta) z Brześcia, następnie Kamieńca, a z jego ramienia leśniczy kamieniecki, hajewnik z pomocą osoczników. Poza budami osoczników, bartników i smolarzy, przy których mogły być małe poletka uprawne, stałego osadnictwa nie było. W podobny sposób od strony Brześcia, Kamieńca i Kobrynia, na teren Puszczy Białowieskiej przybywali osocznicy, bartnicy i inni podlegli dworom hospodarskim. Pod szczególną opieką osoczników były te części Puszczy, w których miała ostoje zwierzyna Zwano je ostępami. Po raz pierwszy ostępy puszcz zostały spisane w 1559 roku W 1520 roku Puszcza Białowieska i Puszcza Bielska weszły w skład nowego, wydzielonego z województwa trockiego, województwa podlaskiego. Województwo to objęło powiaty: bielski, drohicki, mielnicki, brzeski, kamieniecki i kobryński. W 1566 roku oddzielono od województwa podlaskiego powiaty: brzeski, kamieniecki i kobryński, włączając je wraz z Polesiem do nowo utworzonego województwa brzeskiego. To spowodowało, że Puszcza Białowieska, należąca do powiatu kamienieckiego, pozostała w Wielkim Księstwie Litewskim, gdy województwo podlaskie, przyłączono w 1569 roku do Korony. Granica między Puszczą Bielską i Białowieską aż do rozbiorów stała się granicą między Koroną i Wielkim Księstwem Litewskim. W XVI wieku za panowania Zygmunta Augusta, rozpoczęto na Podlasiu porządkowanie stosunków własnościowych i komasację gruntów wiejskich. Działania te, zwane pomiarą włóczną, wywarły także wpływ na przestrzenne rozmieszczenie ludności. Puszcza Białowieska została wydzielona z częścią wsi z włości kamienieckiej w osobną dzierżawę, zwana le-śnictwem białowieskim na czele, którego stanął leśniczy białowieski. W 1589 roku Puszcza Białowieska została przydzielona do królewskich dóbr stołowych. Mieszkańcy pobliskich wsi królewskich i książęcych otrzymywali prawo wchodów sianożętnych i bartnych oraz wolnego wyrębu drewna w określonych częściach Puszczy. Polowanie i osiedlanie się w Puszczy było zabronione. Według spisu z 1639 roku Puszcza Białowieska (podzielona w tym czasie na trzy kwatery: Orzeszkowa, Dmitrowska i Fałowską) liczyła 55 głównych i 82 mniejsze ostępy. Nazwy niektórych z tych ostępów są dziś nazwami wsi, leśniczówek i uroczysk puszczańskich. Przed 1639 rokiem nad rzeką Narewką powstał zakład wyrabiający żelazo z rudy darniowej zwany Rudą na Narewce (dziś wieś Narewka) założony przez rudnika Wydrę, Mazowszanina spod Liwu. W wyniku rozwoju osadnictwa w Puszczy powstawały polany osadnicze. Do największych należała Polana Białowieska, która zapoczątkowała istniejący od 1699 roku folwark, założony prawdopodobnie na miejscu obecnego Parku Pałacowego. W końcu XVII wieku na czele Puszczy został postawiony urzędnik (oberstrażnik), ze strażnikami w każdej kwaterze, którym podporządkowano osoczników. W latach 1765-1780 generalnym administratorem wszystkich leśnictw Puszczy był Antoni Tyzenhaus, który zreorganizował administrację zarządu Puszczy. Na czele wszystkich puszcz postawił osobne biuro w generalnej administracji ekonomii królewskich. Podlegał mu ponownie ustanowiony leśniczy białowieski. Tyzenhaus ustanowił finansową i ekonomiczną kontrolę całej gospodarki. Została także opracowana dokładniejsza mapa Puszczy i wsi należących do leśnictwa, W tym okresie powstały nowe osady w głębi Puszczy - Budy, Pogorzelce i Teremiski (zasiedlone przez ludność mazowiecką) oraz liczne osady na skraju zachodnim. Wśród nich były głównie niewielkie osady strażników i strzelców, mających obowiązek stałego pilnowania puszczańskich ostępów. Inwentarz Leśnictwa Białowieskiego z 1670 r. informuje, że na uroczysku Skarbosławka osadzono strażnika leśnego Krzysztofa Haynaw. W 1709 r. po raz pierwszy pojawiła się nazwa Haynowszczyzna. Wzrastającą eksploatację drewna ułatwiały bindugi na Narewce w Białowieży. Po zaniechaniu reform Tyzenhausa, zaczęto rozdawać części Puszczy w dożywocie szlachcie i urzędnikom królewskim z prawem kolonizacji. Powstały wtedy nowe wsie i małe folwarczki. W 1795 r. Puszcza Białowieska weszła w skład zaboru rosyjskiego, a znaczna część jej obszaru została rozdana dostojnikom i faworytom Carycy Katarzyny. Według opisu leśnictwa białowieskiego z 1780 roku Puszcza dzieliła się na dwie kwatery: Białowieską (7 straży) i Jamneńską (6 straży).
(196kB)


W 1802 r. nadzór nad Puszczą przejęło Ministerstwo Finansów Rosji. W ciągu kilku lat zmieniono 40000 ha lasu na pola uprawne. W 1811 roku część Puszczy ogarnia pożar, a w rok później pustoszą ją wojska napoleońskie, następny duży pożar był w 1834 roku. Za udział w powstaniach narodowych w 1830 i 1863 roku wielu osoczników wysiedlono. Po utworzeniu w 1837 r. Ministerstwo Majątków Państwowych utworzyło trzy leśnictwa zwane prużańskimi, drugie, trzecie i czwarte, którymi zarządzali podleśniczowie pod nadzorem prużanskiego okręgowego leśniczego. W 1841 r. straż hajnowska (z leśnictwa drugiego) została przemianowana na piąte "wzorcowe" leśnictwo prużańskie. Jest to data powstania Nadleśnictwa Hajnówka. Na lata 1843-46 przypadają pierwsze nowoczesna prace urządzeniowe w Puszczy Białowieskiej. Puszczę podzielono na 541 oddziałów w kształcie prostokątów, o bokach długości 2 wiorsty w kierunku N-S i 1 wiorstę w kierunku W-E (1 wiorsta = 1066,8 m). Puszcza została podzielona na 5 leśnictw. W 1856 r. przy obecnej ul. Batorego zbudowano siedzibę leśniczego i osadzono kilka rodzin chłopskich dla potrzeb leśnictwa. Przydzielono im działki ziemi ornej. Powstała wieś Hajnówka, zaprzestano używania nazwy Hajnowszczyzna. Kolejne pomiary lub urządzenia wykonuje się w latach 1861-62, 1870-71, 1879, 1884-85, 1890. Wskazują one na stałe kurczenie się powierzchni leśnej, na skutek prowadzenia rabunkowej gospodarki. Od 1869 r. zmniejszyła się ilość straży leśnej. Zamiast 77 rodzin stałej straży i 73 osoczników, powołano 64 gajowych i 10 leśnych objazdowych. W 1872 r. ustanowiono stanowisko rewizora leśnego, a podział administracyjny zmieniono tworząc 4 leśnictwa W 1882 r. do pomocy leśniczym powołano tzw. konduktorów leśnych, a liczbę straży powiększono do 12 objazdowych, 82 gajowych i 10 stróżów żubrów. W 1888 r. Puszczę Białowieska włączono do dóbr cesarskich i przekazano do apanaży rodziny carskiej. W 1891 roku przeprowadzono podział Puszczy na pięć jednostek administracyjnych, zwanych majątkami: Hajnowskie, Browskie, Starzyńskie, Królewskie i Swisłockie. Na terenie dzisiejszego Soboru Świętej Trójcy wybudowano budynki koszar, które po I wojnie światowej zostały przejęte na potrzeby nowego nadleśnictwa Leśna. Dla obsługi carskich polowań zbudowano w Białowieży w latach 1889-94 kompleks gmachów z pałacem. W drugiej połowie XIX wieku w granicach Puszczy Białowieskiej było 120 osiedli, tworzących wówczas dwie gminy: białowieską i masiewską. W 1862 roku było tu 668 gospodarstw i 5790 mieszkańców (Więcko, 1972).

Po wybuchu I wojny światowej część ludności została ewakuowana w głąb Rosji przez wycofujące się z tych terenów w 1915 r. wojska rosyjskie i władze carskie. Spalono drewniany budynek byłego dworca kolejowego i spalono budynek hajnowskiej straży. W latach 1915 - 1918 Puszcza zarządzają Niemcy. Władze polskie przejęły Puszczę Białowieską w końcu lutego 1919 r. Po przejęciu Puszczy przez władze polskie w końcu zimy 1919 roku, utrzymywał się dawny podział na 5 jednostek administracyjnych, nazywanych nadleśnictwami (Browskie, Królewskie z siedzibą w Białowieży, Starzyńskie, Hajnowskie i Swisłockie we wsi Oszczep) (Więcko, 1984). W 1924 r. umieszczono w Białowieży Dyrekcję Okręgową Lasów Państwowych. Puszcza Białowieska została podzielona na 14 nadleśnictw.
(196kB)


W 1924 r. firma angielska The Century European Timber Corporation, potocznie zwana "Centurą", dzierżawiła tartaki i kolejki leśne nastawiając się na wywóz maksymalnej ilości drewna. "Centura" początkowo oferowała wysokie zarobki. Rabunkowa gospodarka "Century" zmusiła stronę polską do zerwania w 1929 r. umowy. Wiązało się to niestety z koniecznością wypłacenia odszkodowania 1,5 mln funtów, ale puszcza została uratowana. Od tej chwili zarząd nad nią przejęła Dyrekcja Lasów Państwowych z siedzibą w Białowieży. W latach 30-tych odbudowano budynki Nadleśnictwa Hajnówka.

(196kB)
Mapa Hajnówki w 1931 r.


W latach 1939 - 1941 Puszczę Białowieską okupują wojska sowieckie, a następnie do 1944 r. Niemcy.Na przełomie września i października 1939 r., kiedy do Hajnówki wkroczyli większymi siłami Rosjanie, Nadleśnictwo Leśniańskie, Nadleśnictwo Hajnowskie i Leśnictwo Hajnowskie zostały zajęte przez wojska sowieckie. W nadleśnictwie Hajnowskim stacjonował 75 Zenitny Artyleryjski Dywizjon. Zajmował on główny budynek siedziby nadleśnictwa wraz z przyległym terenem, budynki gospodarcze wraz z terenem podwórza, ogród owocowo-dekoracyjny i ogród warzywny. Pole uprawne i łąka były wygrodzone i przekazane do dyspozycji władz miejskich. Wkrótce rozpoczęto tam budowę osiedla domków jedno i dwurodzinnych, przeznaczonych dla załogi Fabryki Chemicznej. Pod rządami sowietów rozpoczęły się masowe wysyłki na Sybir leśników, osadników wojskowych i cywilnych, inteligencji, kupców i wreszcie osób przypadkowych. Większość zesłańców nigdy nie wróciła (Kossak S., 2001). Sowieci okupowali Puszczę do czerwca 1941 roku. W 1941 r. kiedy wybuchła wojna niemiecko-sowiecka, do Hajnówki po raz drugi wkroczyli Niemcy. Ze względu na własne bezpieczeństwo Niemcy nie chcieli aby jakiekolwiek obiekty, zwłaszcza powojskowe, pozostawały puste, niezagospodarowane. Tak więc budynek Nadleśnictwa Leśniańskiego, postał przeznaczony na potrzeby nowopowstałej w Hajnówce Parafii Prawosławnej. W obiektach Leśnictwa Hajnowskiego miał siedzibę niemiecki zarządca puszczy Koch oraz urządzono tam warsztat naprawy samochodów wojskowych. Natomiast obiekty budowlane Nadleśnictwa Hajnowskiego, sprzedano pod rozbiórkę chłopom okolicznych wsi. Tak więc pierwsza wieloletnia siedziba Hajnowskiego Nadleśnictwa w Hajnówce przestała istnieć i nigdy w tym miejscu nie została odbudowana. Na polecenie Wielkiego Łowczego Rzeszy Hermanna Geringa rozpoczęło się masowe "oczyszczanie Puszczy Białowieskiej z elementu słowiańskiego" (Kossak S., 2001). Już 9 sierpnia rozpoczęły się prześladowania ludności żydowskiej. Wiele osób rozstrzelano na pobliskiej żwirowni, część wywieziono do Treblinki. Opracowania historyczne dotyczące prześladowań miejscowej ludności są rozbieżne. Więcko E. (1984) podaje, że ,,322 batalion policji przeprowadził wysiedlenie 34 wsi. Część ludności z 7 wsi rozstrzelano, zabudowania w 28 wsiach spalono, a w 6 wsiach rozebrano. Z tych wsi ewakuowano 6446 osób...". Inni historycy podają liczby znacznie mniejsze.

Po II wojnie światowej nastąpiła zmiana granic państwowych, powodująca podział Puszczy na dwie części. Większa część Puszczy Białowieskiej znalazła się na terytorium Związku Radzieckiego - dzisiejszej Białorusi. W części polskiej utworzono osiem nadleśnictw: Białowieża, Browsk, Hajnówka, Ladzka Puszcza, Leśna, Narewka, Starzyna, Zwierzyniec, przekształconych w 1973 roku na obręby. Od 1973 roku Puszcza jest podzielona na 3 nadleśnictwa: Białowieża, Browsk i Hajnówka. Odrębną jednostką jest Białowieski Park Narodowy wraz z podległymi mu rezerwatami zwierzęcymi.

Straż leśna i nadleśnictwa w rejonie Hajnówki

- Właściciele Puszczy Białowieskiej, początkowo wielcy książęta litewscy, a potem królowie polscy otaczali ją szczególną ochroną. W 1409 r. od czasu wielkiego polowania Władysława Jagiełły - król uznał Puszczę Białowieską za swoją i ten rok uznawany jest za początek jej ochrony. Po raz pierwszy (1567 r.) Puszcza Białowieska została zmierzona przez geometrów króla Zygmunta i otrzymała straż leśną. Król wydał ustawę regulującą obowiązki i przywileje leśniczych, straży leśnych, myśliwców, osoczników i strzelców. Wg ordynacji z 1639 r. Puszcza była podzielona na trzy kwatery, a na skraju wzdłuż granic osadzono strzelców i osoczników, którzy pilnowali znajdujących się w niej bogactw i bytującej tam zwierzyny. Ok. 1670 r. na uroczysku Skarbosławka osadzono strażnika leśnego Krzysztofa Heynaw, który za króla Augusta II stał się jego właścicielem. W 1775 r. dokonano nowego podziału Puszczy na dwie kwatery, a te na straże. Kwatera Białowieska liczyła 7 straży: Stołpowską, Starzyńską, Leśniańską, Hajnowską, Augustowską, Narewską i Browską a Jamneńska 6 straży: Krukowską, Podbielską, Dziadowlańską, Okolnicką, Kraśniczańską, Świetliczańską.

Straż Hajnowska -z siedzibą w Haynowszczyźnie, dawnym uroczysku Skarbosławka. Jeden bok straży znajdował się na skraju Puszczy od Hajnowszczyzny do Nowosad. Jej północna granica, będąca granicą Straży Augustowskiej, przebiegała od Nowosad w głąb Puszczy Białowieskiej obejmując Budy, Teremiski i Pogorzelce mijając Białowieżę do granicy między kwaterami, wracała równoległą linią, dochodząc do okolic dzisiejszego wiaduktu kolejowego nad ul. Bielską. Do Straży Hajnowskiej należały grunty, które obecnie zamykają się fragmentami ulic: Wróblewskiego, Lipową, 3 Maja, Rzeczna. Każdy strażnik miał do pomocy strzelców. Pod koniec XVIII wieku w Straży Hajnowskiej strażnikiem był Krzysztof Szreterowicz, który miał do pomocy siedmiu strzelców pilnujących terenów straży. Byli to: Jan Kowszyło, Omelan Kowszyluk, Piotr Gryka, Onisko Wołczyk, Jakub Melcer, Franciszek Hawryluk, Teodor Szadujka. Osadnicy ci uprawiali od 10 do 27 mórg ziemi, a oberstrażnik Szreterowicz miał 2 włóki i 23 morgi ziemi. Do Straży Hajnowskiej należały: Postołowo, Dubiny, Sawiny Hrud, Lipiny, Budy, Pohorelec, Teremiski. Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku Puszcza Białowieska weszła do zaboru rosyjskiego. Podczas powstania w 1831 r. cała straż leśna z forstmajerem E. de Ronke (Szwajcar z pochodzenia), łowczowie, osocznicy, chłopi przyłączyli się do czynu zbrojnego. Dowódcą jednego z oddziałów był urodzony w Hajnowszczyźnie Jakub Szretter s. Krzysztofa. Po upadku powstania osoczników i pracowników administracji leśnej, którzy przyłączyli się do zrywu wysiedlono i zastąpiono ich Rosjanami.
W 1841 roku utworzono w ramach leśnictwa prużańskiego piąte "wzorcowe" Leśnictwo Hajnówka. Na pobliskim terenie osadzono kilka rodzin chłopskich dla potrzeb leśnictwa. Chłopom tym przydzielono działki ziemi ornej ciągnące się od rzeki w kierunku obecnej ul. Lipowej. Wieś podlegała leśniczemu hajnowskiemu, była ogrodzona, a od strony Lipin zamknięta bramą. W 1888 r. Puszczę Białowieską przekazano na własność carowi. Przy szosie do Białowieży wybudowano leśniczówkę oraz gajówkę. Po wybuchu I wojny światowej wojska rosyjskie wycofując się przed Niemcami spaliły dworzec kolejowy i zabudowania straży hajnowskiej (obecny teren OSiR). W 1919 roku po przejęciu puszczy przez władze polskie funkcjonowało 5 nadleśnictw: Browskie, Królewskie z siedzibą w Białowieży, Hajnowskie, Starzyńskie i Świsłockie, zostały one reaktywowane w 1921 roku. W 1924 r. umieszczono w Białowieży Dyrekcję Okręgową Lasów Państwowych, która dokonała nowego podziału Puszczy Białowieskiej na 14 nadleśnictw. W Hajnówce mieściły się siedziby Nadleśnictw: Hajnówka (na terenie obecnego OSiR), Leśna (miejsce dzisiejszego Soboru Św. Trójcy) i Starzyna (naprzeciwko Zboru Baptystów). Z dniem 1.04.1933 roku zostały zamie-nione nazwy Nadleśnictw z przymiotnikowych na rzeczownikowe. Pod rządami sowietów w latach 1939-41 rozpoczęły się masowe wysyłki na Sybir leśników, osadników wojskowych i cywilnych, inteligencji, kupców i wreszcie osób przypadkowych. Budynek Nadleśnictwa był wykorzystywany przez sowietów na koszary, później stał pusty. W 1942 r. władze okupacyjne zgodziły się na przekazanie zabudowań i działki byłego nadleśnictwa "Leśna" na potrzeby nowo powstałej parafii prawosławnej Św. Mikołaja. Zarządzeniem Ministerstwa Leśnictwa z dnia 30.05.1950 r. został zatwierdzony nowy podział administracyjny dzielący Puszczę z dniem 1 stycznia 1951 r. na 8 Nadleśnictw: Białowieża, Browsk, Hajnówka, Lacka Puszcza, Leśna, Narewka, Starzyna, Zwierzyniec. Na początku lat 50. zlikwidowano obiekty Nadleśnictwa Hajnówka w związku z budową stadionu i Domu Kultury "Górnik". Biuro Nadleśnictwa Hajnówka mieściło się w budynku leśniczego przy ul. 3 Maja naprzeciwko szpitala. Na podstawie Zarządzenia Naczelnego Dyrektora L.P. z 22.11.1972 r. z dniem 1 stycznia 1973 roku Nadleśnictwa Leśna i Starzyna zostały przyłączone do Nadleśnictwa Hajnówka. Nadleśnictwo Hajnówka obejmowało 16.845,17 ha obszaru podzielonego na 14 leśnictw. Wybudowano osadę nadleśnictwa, osadę leśniczego i dwugajówkę w Sacharewie, osadę leśniczego w Nieznanym Borze, budynki mieszkalne dla dwóch leśniczych i dwóch gajowych oraz hotel robotniczy w Czerlonce. W 1980 r. Nadleśnictwo zatrudniało 77 pracowników umysłowych i 139 pracowników fizycznych. W związku z budową osiedla Hajnówka II przy ul. 3 Maja w latach 70. budynek leśniczego rozebrano, Nadleśnictwo Hajnówka przeniosło się do Nadleśnictwa Leśna przy ul. Warszawskiej i mieściło się tam do 2011 r. Obecnie mieści się przy ul. Kolejki Leśne.
Nadleśniczowie Nadleśnictwa Hajnówka: Stanisław Jerzy Lenczowski (1919-26), Tadeusz Gajewski (1926-33), Stanisław Jenke (1933-34), Józef Chorąży (1935-40), Włodzimierz Kozłowicz (1945-57), Zygmunt Gryczanowski (1957-59), Jan Kurowski (1959-61), Marian Jeżewski (1961-73), Sergiusz Mojsewicz (1973-74), Józef Fularczyk (1974-97), Jerzy Ługowoj (1997-2006), Grzegorz Bielecki (2006-nadal).

Straż Leśniańska - leżała na południe od Straży Hajnowskiej. Jeden bok straży znajdował się na skraju Puszczy od Poryjewa do Hajnowszczyzny. Jej północna granica, będąca granicą Straży Hajnowskiej, wchodząc w głąb Puszczy wcinała się prostokątem do granicy między kwaterami i wracała do skraju Puszczy w okolicach Poryjewa. Pierwszym strażnikiem zamieszkałym w osadzie Leśna był Michał Budźko, który miał do pomocy sześciu strzelców. Strzelcy Straży Leśniańskiej mieli siedziby w uroczysku Kozi Przeskok, gdzie mieszkali Nikon Bujnowski i Piotr Orzechowski, w Judziance oraz Poryjewie, gdzie w 1795 roku osiedlony był strażnik Leon Lewczuk. Po odzyskaniu niepodległości w 1924 r. wyniku nowego podziału Puszczy powstało Nadleśnictwo Leśna z siedzibą w Hajnówce w miejscu dzisiejszego Soboru Św. Trójcy. Pierwszym nadleśniczym był Władysław Czapski. Pod rządami sowietów w latach 1939-41 budynek Nadleśnictwa Leśna był zamieniony na koszary. W latach 1940-41 przeprowadzono masowe wysyłki na Sybir leśników, osadników wojskowych i cywilnych, inteligencji, kupców i wreszcie osób przypadkowych. Budynki Nadleśnictwa stały puste. W czasie okupacji niemieckiej w 1942 r. władze niemieckie zgodziły się na przekazanie zabudowań i działki nadleśnictwa na potrzeby nowo powstałej parafii prawosławnej Św. Mikołaja. Po wojnie w 1947 r. nadleśniczym został Władysław Kozieł, który wrócił z wywózki z Syberii. Początkowo mieszkał w leśniczówce obok cerkwi. Po wojnie biuro nadle-śnictwa mieściło się w budynku przy Zakładach Drzewnych. W 1962 r. Nadleśnictwo uzyskało lokum przy ul. Warszawskiej. W 1973 r. Nadleśnictwo weszło w skład Nadleśnictwa Hajnówka. Nadleśniczowie Nadleśnictwa Leśna: Władysław Czapski, Jan Stawiarski, Michał Tomaszewski, Władysław Kozieł (1947-67), Zenobiusz Bolczak (1967-70), Sergiusz Mojsewicz (1971-73).

Straż Starzyńska - leżała na południe od Straży Leśniańskiej. Jeden bok straży znajdował się na skraju Puszczy od wsi Panasiuki do Perejewa. Jej północna granica, będąca granicą Straży Leśniańskiej, wchodziła w głąb Puszczy do rzeki Leśnej i wracała do skraju Puszczy w okolicach wsi Panasiuki. Pierwszym strażnikiem zamieszkałym w osadzie Starzyna był Karol Eychler. W 1856 r. w pobliżu obecnej ul. Batorego zbudowano siedzibę leśniczego. Po odzyskaniu niepodległości w 1924 r. w wyniku nowego podziału Puszczy powstało Nadleśnictwo Starzyna, które mialo siedzibę w Hajnowce. Podczas okupacji w budynku Nadleśnictwa mieściła się przychodnia i mieszkał dr Jędruszek. Przed II wojną światową nadleśniczym Nadleśnictwa Starzyna byli: Półchłopek Stanisław,  Bielczyński Stanisław, Józef Wajs. Po II wojnie światowej siedziba nadleśnictwa mieściła się w Starzynie. W 1954 r. budynek przeznaczono na szkołę a nadleśnictwo przeniesiono do Topiła. Nadleśniczymi byli: Mikołaj Bohdanowicz (1946-52), Jan Buszko (1952-53), Kazimierz Dębski (1953-63), Wolniewicz, Mikołaj Kuptel.


Wspomnienia Janiny Grochowskiej

Pochodzę z rodziny leśników. Leśniczym był mój dziadek Aleksander Bohdanowicz rodem z Szereszewa i ojciec Mikołaj, który skończył Gimnazjum w Brześciu nad Bugiem oraz stu-diował w "Leśnym Instytucie" w Charkowie. Pracował w Nadleśnictwie Topiło jako leśniczy. W 1929 r. ożenił się, po roku ja się urodziłam. W 1933 r. ojciec został przeniesiony do Ziemi Nowogrodzkiej. Dzięki swemu przełożonemu nie został wywieziony na Syberię. Po powrocie do Hajnówki w 1946 r. dostał nominację na nadleśniczego Nadleśnictwa Starzyna. Mieściło się ono w dużym drewnianym domu przy ul. Waryńskiego (obecnej Batorego), naprzeciwko Straży Pożarnej. Dom otoczony był pięknymi kasztanami. Od strony ulicy były pomieszczenia administracyjne, z tyłu od strony ogrodu pomieszczenia mieszkalne.

W tym czasie nadleśniczym Nadleśnictwa Hajnówka był Włodzimierz Kozłowicz. Pamiętam, że jego żoną była córka prawosławnego księdza z Berezowa. Nadleśnictwo mieściło się w pięknym drewnianym budynku przy ul. 3 Maja (obecnie w tym miejscu jest Biedronka). Dom stał w głębi, a przy szosie do Białowieży stała malownicza kępa brzóz.

Trzecim nadleśnictwem w Hajnówce było Nadleśnictwo Leśna, które mieściło się przed wojną w miejscu obecnego Soboru Św. Trójcy. W 1942 r. w czasie okupacji niemieckiej budynek nadleśnictwa został przekazany nowo powstałej parafii prawosławnej. Po wojnie nadleśniczym został Władysław Kozieł, który powrócił ze zsyłki na Sybir. Zamieszkał w leśniczówce przy cerkwi, natomiast biuro miał w budynku przy tartaku. Przed wojną był leśniczym w Czerlonce.

(27kB)
Nadleśniczy Nadleśnictwa Starzyna Mikołaj Bohdanowicz, leśniczy Chorosz, nadleśniczy Nadleśnictwa Hajnówka Włodzimierz Kozłowicz

Nadleśniczowie przyjaźnili się ze sobą. Raz nawet w 1948 r. byli razem na wczasach w Zakopanem z leśniczym Choroszem. Kiedy po wojnie organizowano w Białowieży kursy dla leśników, by szybko uzupełnić braki w administracji leśnej spowodowane wywózką leśników na Sybir, wykładali na nich doświadczeni starsi pracownicy oraz osoby, które wróciły ze zsyłki. Wykładał tam inż. leśnik Ryszard Żywno, Włodzimierz Kozłowicz i mój ojciec, który prowadził zajęcia z botaniki leśnej i hodowli lasu. Dojeżdżali oni raz w tygodniu do Biało-wieży na wykłady, które trwały 8 godzin. Na uroczyste zakończenie kursu zapraszano uczen-nice ze szkół średnich, raz miałam okazję być na takiej uroczystości. Po skończonym kursie młodzi leśnicy byli kierowani do pracy przeważnie w woj. olsztyńskim.

Z opowiadań mamy dowiedziałam się wiele ciekawych informacji o pierwszym powojennym nadleśniczym Nadleśnictwa Hajnówka Stanisławie Jerzym Lenczowskim (1919-26). W cza-sach carskich był zarządcą w majątku jakiegoś dziedzica. W czasie swojej pracy w Nadleśnictwie występował przeciwko wycinaniu w Puszczy najpiękniejszych dębów przez angielską firmę Century, przez co miał z tego powodu sporo kłopotów. Pan Lenczowski miał duży plac na rogu ul. Wierobieja i Kosidłów po stronie numerów parzystych. Część tego placu kupił mój wujek Jan Sawicki w 1927 r. i po trzech latach stanął dom, którego część należy obecnie do mnie. Państwo Lenczowscy byli b. dobrymi ludźmi. Mimo, że mieli syna, opiekowali się sierotami. Gdy zamieszkałam z mężem w Warszawie, w sąsiednim mieszkaniu mieszkały dwie wychowanki Państwa Lenczowskich. Jedną z nich była niepełnosprawna dziewczyna widoczna na zdjęciu w książce "Hajnówka w starej fotografii". Grób Pana Lenczowskiego mieści się na cmentarzu rzymskokatolickim.


(196kB)
Rodzina nadleśniczego Lenczowskiego w 1920 r. U góry z prawej nadleśniczy Stanisław Jerzy Lenczowski, niżej w czapce syn Bolesław, z prawej siedzi żona Regina Wajnert (w czapce). Z lewej siedzi guwernantka.


Aldona Olejnicka

Mój tata Marian Teodor Jeżewski chciał zostać inżynierem elektrykiem. W 1938 r. rozpoczął studia w tym kierunku w Gdańsku. Po napaści sowietów na Polskę 17 września 1939 r. został na krótki okres powołany do wojska. Po wojnie wrócił do Gdańska, ożenił się, urodziła się dwójka dzieci. Ojciec dalej chciał studiować, wybrał studia leśne. W 1959 r. przeniósł się do Hajnówki na stanowisko nadleśniczego. Po przeprowadzce do Hajnówki zamieszkaliśmy w budynku Nadleśnictwa mieszczącego się przy szosie do Białowieży, naprzeciwko szpitala. Duży drewniany budynek znajdował się w głębi dużej działki, do którego prowadziła malownicza alejka. Przy domu był sad, ogród, piękne akacje i dęby. W budynku były 2 pokoje biurowe i archiwum na piętrze. Część miesz-kalna składał Asię z 3 pokoi, kuchni, łazienki i werandy. Obok domu stała altanka zarośnięta bzami. Niedaleko budynku Niemcy pobudowali bunkier, nad którym mieści się obecnie skle-pik warzywny. Od strony dzisiejszego cmentarza wojskowego stał murowany budynek mieszkalny, w którym mieszkały trzy rodziny. Na początku lat siedemdziesiątych rozpoczęto budowę osiedla mieszkaniowego Hajnówka II. Na teren nadleśnictwa wjechały buldożery, zburzyły budynki, wyrwały z korzeniami drzewa. Zostało tylko kilka dębów i bunkier.

(67kB)
Pochód 1-Majowy w latach 60-tych. W pierwszym rzędzie Marian Jeżewski i Władysław Kozieł, w drugim rzędzie Stanisław Olszyński, Józef Łukasiewicz, Kazimierz Gołębiowski, w głębi z lewej Mieczysław Hyra, Jan Adamczyk.




(67kB)
Pracownicy Nadleśnictwa Hajnówka, od prawej: Nadleśniczy Marian Jeżewski, praktykant z Niemiec, Olędzka, Budnicka, Seweryna Zakrzewska, Włodzimierz Kuptel




(67kB)
Pracownicy Nadleśnictwa Hajnówka przed głównym wejściem do budynku, pierwszy rząd od lewej: Bronisław Olejniczak, Kazimierz Gołębiowski, Mikołaj Klimuk, Władysław Wiszniewski, Artemiuk; drugi rząd: Aleksander Owerczuk, nn, nadleśniczy Marian Jeżewski, nn, Jan Adamczyk; w głębi od lewej: trzeci Stefan Wołodkiewicz, Jerzy Sawicki, Bogumił Olszyński, Jan Matysiak, Józef Łukasiewicz, Stanisław Olszyński, nn, nn




Władysław Zin

Początkowo siedziba Nadleśnictwa Hajnowskiego, zbudowana przed pierwszą wojną światową, położona była na wydzielonym do tego celu terenie o powierzchni około 20 ha, w północno-wschodniej części Hajnówki. Obszar tego terenu obejmował następujące składniki: teren zabudowany obiektami budowlanymi nadleśnictwa, olbrzymi sad owocowy połączony z częścią rekreacyjną, również olbrzymi ogród warzywny, pole uprawne i łąka. To wszystko stanowiło tak zwany deputat nadleśniczego, który umożliwiał mu prowadzenie we własnym zakresie gospodarstwa rolnego, wraz z żywym inwentarzem (konie, krowy, trzoda chlewna, drób i inne) w ilości odpowiedniej do wielkości gospodarstwa. Obiekty budowlane nadleśnictwa to budynek główny (biurowo-mieszkalny) i budynki gospodarcze (stajnia, chlewnia, stodoła, wozownia i inne). W budynku głównym mieściły się pomieszczenia biurowe nadleśnictwa, obszerne mieszkanie dla nadleśniczego i jego rodziny, pokoje gościnne dla gości i praktykantów, odbywających tu praktyki zawodowe oraz pomieszczenia pomocnicze: kuchnia, spiżarnia, łazienka, pokój służby, a także korytarze jako przestrzeń komunikacyjna.

(67kB)
Józef Chorąży (czwarty od lewej) przed budynkiem Nadleśnictwa Hajnówka w 1935 r.


Był to budynek parterowy pokaźnych rozmiarów z zabudowanym poddaszem, zbudowany z solidnego sosnowego drewna puszczańskiego. Budynek posiadał cztery wejścia: jedno główne umieszczone w ścianie szczytowej od strony północnej, prowadzące do różnych pomieszczeń, drugie umieszczone w narożniku tej samej ściany od strony zachodniej prowadziło do pomieszczeń biurowych nadleśnictwa, trzecie od strony zachodniej (podwórzowej) prowadzące przez ganek spełniający rolę wiatrołapu, do części mieszkalnej. Tuż przed gankiem było odpowiednie miejsce, gdzie podjeżdżały pojazdy konne (bryczki) odwożące lub przywożące gości lub w razie potrzeby domowników. Czwarte wejście również w ścianie bocznej, od strony wschodniej, umożliwiało wyjście z części mieszkalnej poprzez werandę do pięknego ogrodu owocowo-wypoczynkowego. Architekturę zewnętrzną tego budynku można zobaczyć na zdjęciach z okresu międzywojennego.


(67kB)
Nadleśniczy Józef Chorąży ze służbą leśną

Cały teren nadleśnictwa był ogrodzony dookoła wysokim płotem, za wyjątkiem strony południowej, gdzie naturalną granicę tego obszaru wyznaczała hajnowska rzeka Leśna Prawa. Wejście na teren prowadziło przez bramę główną, usytuowaną nieopodal istniejącego obecnie Hajnowskiego Domu Kultury, od wschodniej jego strony. Brama była szeroka, dwuskrzydłowa, przeznaczona do przejazdu pojazdów dwuśladowych i obok pojedyncza do przejścia pieszych. Za bramą na całej jej szerokości, prowadziła w głąb posesji prosta droga kończąca się na placu a obok budynku siedziby nadleśnictwa. Po obu stronach drogi rosły potężne drzewa, z których szczątkowe resztki zachowały się do dziś, stanowią one niepodważalny dowód wiekowego istnienia tego budynku.

W odległości 20-30 m za bramą stał w zaroślach mały domek, nazywany stróżówką. W domku były dwie izby, mniejsza z kuchennym trzonem wykorzystywana jako kuchnia i druga to pokój. Był tam stół i3albo4 drewniane łóżka. W końcu lat trzydziestych ubiegłego wieku stróża już nie było. Domek stał więc pusty, wykorzystywany sporadycznie przez młodych leśników, przyjeżdżających tu pojedynczo na krótkotrwałe praktyki zawodowe lub przez pracowników zatrudnionych w gospodarstwie nadleśnictwa, gdzie przychodzili celem spożycia posiłku. Dookoła domku rosło mnóstwo różnorakich krzewów. Miejsce to nazywano małym sadem, choć sadu w niczym to nie przypominało.




Jadwiga Chorąży-Kwapiszewska

Wybuch drugiej wojny światowej zastał nas w Hajnówce, ojciec był nadleśniczym Nadleśnictwa Hajnówka. Mieszkaliśmy w leśniczówce. Po drugiej stronie ulicy było Nadleśnictwo Leśniańskie, gdzie mieszkali państwo Eleonora i Michał Tomaszewscy. Pan Michał też był nadleśniczym. Parę dni po wybuchu wojny przyszło rozporządzenie, że wszyscy mężczyźni leśnicy mają ewakuować się w stronę granicy wschodniej. Mama stwierdziła, że samego ojca nie puści i pojedziemy całą rodziną. Naszą parę koni (za pokwitowaniem) zabrało wojsko polskie, więc kupiliśmy siwka. Założono do wozu, załadowano trochę rzeczy, prowiantu i pojechaliśmy do krewnych do Hancewicz. Dojechaliśmy do Prużan, dowiedzieliśmy się, że Sowieci przekroczyli już naszą wschodnią granicę. Był to pamiętny dzień 17 września 1939 roku. Dalsza podróż była bezcelowa, więc wróciliśmy z powrotem do domu. Wszędzie były już sowieckie patrole i częste legitymowanie. Pamiętam, scenę kiedy wywleczono ojca, postawiono pod ścianą budynku i przykładano mu rewolwer do skroni. Blada mama ciągle usiłowała im coś wytłumaczyć. Bardzo przeszkadzały im "białe ręce" ojca. Na szczęście, stangret poświadczył, że ojciec nie był "krwiopijcą" i puścili nas wolno. W domu zastaliśmy pobojowisko. Wiele rzeczy skradziono, a resztę pozrzucano na stosy. Nam kazano przenieść się do sekretarzówki Nadleśnictwa Leśniańskiego i tam mieszkaliśmy do dnia wywózki - do 10 lutego 1940 roku.....

Do Polski wyjechaliśmy w maju 1946 r. Z ochronki załadowano nas na ciężarówki 1-go Maja. Pamiętam, jak ojciec stojąc na ciężarówce zdjął z głowy starą wysłużoną czapkę i cisnął ją na jezdnię. Był wyjątkowo spokojny i opanowany. Włożył nową czapkę, przygotowaną na podróż powrotną. Podróż powrotną odbyliśmy koleją, wprawdzie w wagonach towarowych, ale już nie były zakratowane. Co się z nami działo, jak przejeżdżaliśmy granicę z Polską (oczywiście na Bugu), to już nie potrafię opisać". Wróciliśmy z tego sowieckiego piekła i gdyby nawet nie czekało nas tu wiele dobrego, to i tak wiedzieliśmy, że będzie dużo lepsze życie.



Noty biograficzne

Bielecki Grzegorz jest absolwentem technikum leśnego w Rogozińcu i Wydziału Leśnego Akademii Rolniczej w Poznaniu. Urodził się w Łukowie, w województwie lubelskim. Pracował w Białymstoku w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej, następnie w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych i jako dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego. Pełnił również funkcję dyrektora Krajowego Zarządu Parków Narodowych z siedzibą w Warszawie, z której został odwołany po zmianie rządu. Z powodu kłopotów ze znalezieniem pracy, przez dwa lata pracował w Niemczech w prywatnej polskiej firmie. Po powrocie do kraju, przez ostatni rok zatrudniony był ponownie w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku.Od 24.02.2006 r. jest nadleśniczym Nadleśnictwa Hajnówka.

Bohdanowicz Mikołaj - nadleśniczy Nadleśnictwa Starzyna. Urodził się 8 września 1896 roku w Starzynie w Puszczy Białowieskiej w rodzinie leśników, podążył w ślady ojca. Skończył Gimnazjum w Brześciu n/Bugiem, a potem studiował 'w "Leśnym Instytucie" w Charkowie. W 1914 roku cała rodzina, jak większość urzędników z polskich terenów została przesiedlona w głąb Rosji. Na wieść o wolnej Polsce natychmiast zdecydowano o powrocie. W 1921 r. uszczuplona rodzina przyjechała do wolnej Polski. Ponieważ posługiwał się głównie językiem rosyjskim, miał trudności z otrzymaniem pracy. Ostatecznie dostał pracę w Państwowym Nadleśnictwie Topiło jako leśniczy. W 1929 r. ożenił się Julią Sawicką z Bud, po dwóch latach urodziła się córka Janina. W 1933 r. przeniósł się do Ziemi Nowogródzkiej. W 1940 r. miejscowa ludność zastrzeliła kilku gajowych z pobliskich wsi, ale Bohdanowicza nie ruszono. Po II wojnie Mikołaj Bohdanowicz pracował w Puszczy Białowieskiej w Nadleśnictwie Starzyna jako Nadleśniczy, a potem na własną prośbę jako adiunkt, bo schorowany nic mógł już chodzić po lesie. Odszedł na emeryturę w 1967 r. Pisał wiersze. Zmarł po krótkiej chorobie w szpitalu w Hajnówce, 7 stycznia 1968 roku.

Chorąży Józef - magister inżynier leśnictwa, adiunkt leśny w przedwojennej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży oraz nadleśniczy Nadleśnictwa Hajnówka. Urodził się 4 lipca 1898 roku we Włodawie (woj. lubelskie). Absolwent Wydziału Leśnego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Od 1 kwietnia 1935 roku nadleśniczy Nadleśnictwa Hajnówka. Na tym stanowisku pracował do momentu przymusowego wywie-zienia wraz z rodziną na Syberię w dniu 10 lutego 1940 roku. Na Syberii, w posiołku Gramatucha (obł. nowosybirska) rodzina Chorążych przebywała do momentu wypuszczenia z obozu na skutek umowy zawartej przez gen. Sikorskiego z rządem sowieckim. Następnie wyjechała do Buzułuku, skąd została skierowana na południe Kazachstanu. W 1943 roku wyjechali z kołchozu do osady Glinkowo, gdzie Józef pracował w mleczarni. W 1944 roku Chorążowie otrzymali pracę w Polskim Domu Dziecka Nr 2 w Sajramie. Józef pracował w charakterze magazyniera, żona była wychowawczynią grupy dziewcząt. W Sajramie rodzina Chorążych przebywała do maja 1946 roku. Po powrocie do kraju Józef Chorąży otrzymał pracę w Departamencie Organizacji Pracy Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w Warszawie. Pracował tutaj do osiągnięcia wieku emerytalnego, na emeryturę przeszedł z dniem 30 czerwca 1964 roku. Józef Chorąży zmarł 25 stycznia 1994 roku, został pochowany na warszawskim cmentarzu Bródnowskim.

Dębski Kazimierz - ur. w 1921 r. w Rawie Mazowieckiej. Po wojnie rozpoczął pracę w Oddziale Urządzania Lasu, byl członkiem drużyny urządzeniowej, która w 1947 r. wykonała prace urządzeniowe w nadleśnictwach Ełk, Jucha i Grądówka oraz prace geodezyjne w Nadleśnictwie Pisanica. W latach 1948–1949 wykonywała prace urządzeniowe w nadleśnictwach Puszczy Białowieskiej. Wówczas poznał przyszłą żonę i osiedlił się w Hajnówce. Podjął pracę w leśnictwie. Był nadleśniczym Nadleśnictwa Starzyna od 1953 do 1963 r. Następnie przeszedł do pracy w Hajnowskim Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "Las", w latach 1971-74 był jej kierownikiem. Zmarł 17.09.1991 r., jest pochowany na cmentarzu rzymsko-katolickim w Hajnowce.

Fularczyk Józef ur. 11.02.1941 r. w miejscowości Kujaty k. Sierakowa na Kaszubach. Po ukonczeniu LO w Kartuzach w 1958 r. studiował na Wydziale Leśnym Akademii Rolniczej w Poznaniu uzyskując tytuł: magister inżynier. W związku z otrzymaniem stypendium fundowanego z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku w 1962 r. został skierowany do pracy w Leśnictwie Nurzec na stanowisko adiunkta. Awansował na stanowsko nadleśniczego Nadleśnictwa Narewka z siedzibą w Świnorojach. Po reorganizacji nadleśnictw w 1973 r. został zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Browsk z siedzibą w Gruszkach. Od 1974 r. był nadleśniczym Nadleśnictwa Hajnówka. W 1997 r. podjął pracę w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku jako inspektor ds. łowiectwa. Zmarł 21.11.2002 r. w Hajnówce. Pochowany na cmentarzu katolickim w Hajnówce.

Jenke Stanisław - magister inżynier leśnictwa, wieloletni pracownik Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży. Urodził się 5 listopada 1895 roku w Przeworsku. W 1925 r. ukończył studia na Wydziale Lasowym Politechniki Lwowskiej, otrzymując dyplom inżyniera leśnika. Z dniem 1 maja 1925 roku rozpoczął pracę na terenie Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży. Pracował tutaj nieprzerwanie do wybuchu II wojny światowej, piastując różne stanowiska. W latach 1933-1934 pracował jako nadleśniczy w Nadleśnictwie Hajnówka. W 1945 roku brał czynny udział w organizacji administracji lasów państwowych na Ziemiach Odzyskanych. Brał czynny udział przy organizowaniu na nowych zasadach Państwowej Centrali Drzewnej "Paged", Centralnego (Naczelnego) Zarządu Lasów Państwowych i wszystkich pochodnych jednostek organizacyjnych, kierując w nich wydziałami użytkowania lasów bądź pozyskania drewna. W dniu 1 listopada 1968 roku odszedł na emeryturę. Stanisław Jenke zmarł nagle 31 października 1969 roku, w wieku 74 lat.

Jeżewski Marian Teodor - ur. 10.11.1917 r.w Jędrzejowie. W 1938 r. rozpoczął studia na Politechnice Gdańskiej na wydziale elektrycznym. W 1946 r. służył w Marynarce Handlowej w Gdańsku. W tym czasie założył rodzinę i w 1947 r. podjął studia na wydziale leśnym w SGGW. Po ich ukończeniu w 1952 r. wyjechał do pierwszej pracy do Rymanowa w Bieszczadach, gdzie pracował jako adiunkt. W latach 1953-1959 pełnił obo-wiązki nadleśniczego w Nadleśnictwie Tarnogród w woj. lubelskim. Następnie przeniósł się do Hajnówki na stanowisko nadleśniczego, które zajmował do 1973 r. do czasu zmian organizacyjnych w nadleśnictwach. Po utworzeniu z trzech nadleśnictw jednego dużego Nadleśnictwa Hajnówka został leśniczym terenowym. W latach 1975 -1980 był nadleśniczym w Nadleśnictwie Chełm Lubelski, poczym podjął pracę w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, gdzie pracowal do emerytury do 1986 r. Następnie przeniosł się do Hajnowki i zamieszkał na osiedlu przy ul. Celnej. Zmarł 10.08.1995 r. w Hajnowce i zostal pochowany na cmentarzu rzymsko-katolickim.

Kozieł Władysław -ur. 5.05.1901 r. w Tuszance w pow. bielskim. Początkowo pełnił obowiązki urzędnika kancelaryjnego w Starostwie Białowieskim i w 1922 r. zwolnil się na własne żądanie. Następnie pracował jako pod leśniczy-brakarz w Nadleśnictwie Browsk przy eksploatacji zrębów leśnych przez firmę "Century", 12 maja 1927 r. został zwolniony z powodu zmniejszenia eksploatacji. 15 listopada 1927 r. zatrudnil się w nadleśnictwie Czoło i przepracował do 1 kwietnia 1928 r. W latach 30-tych zdobył wykształcenie średnie leśnicze i pracował do 1940 r. jako leśniczy w Czerlonce, skąd został wywieziony w 1940 r. na Syberię. Po powrocie 23.05.1946 r. został leśniczym w Nadleśnictwie Leśna, a z dniem 12.01.1950 r. zaczął pełnić obowiązki nadleśniczego. 1.01.1952 r. został awansowany (prowizorycznie) na stanowisko nadleśniczego. 1.10. 1956 r. został mianowany nadleśniczym Nadleśnictwa Państwowego Leśna Rejon Lasów Państwowych Białowieża. 1.05.1962 r. zostal mianowany na nadleśniczego Nadleśnictwa Leśna Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Białymstoku. Przepracował na tym stanowisku do końca 1966 r., po czym przeszedł na emeryturę. Zmarł w Hajnówce 16.05.1986 r. i został pochowany na cmentarzu rzymsko-katolickim.

Lenczowski Jerzy Stanisław - ur. 22.04.1855 w Mroczy, mieście w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim. Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Strzemię osiadłej w miejscowości Leńcze. Leńcze wchodziły w skład Księstwa Oświęcimsko-Zatorskiego. Prawo do herbu nadał król Kazimierz Wielki w roku 1343. Obecnie Leńcze znajdują się w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, gminie Kalwaria Zebrzydowska. J. S. Lenczowski z wykształcenia był leśnikiem, studiował w Akademii Rolnictwa i Lesnictwa w Puławach. Podczas pobytu na Kujawach J. S. Lenczowski ożenił się, miał dzieci. Na Kujawach był właścicielem ziemskim, lecz majątek stracił. Wówczas kupił majątek Klonowiec k. Radomia, który również stracił z powodu zadłużenia. Kiedy zmarła żona, związał się z Reginą Wajnert, z którą miał syna Bolesława. Przez pewien czas pracował jako zarządca majątku ziemskiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości otrzymał b. korzystną propozycję zatrudnienie na stanowisku nadleśniczego w Nadleśnictwie Hajnówka. Pracował tam w latach 1919-1926. Był również w Zarządzie Tartaku w Hajnówce. W czasie jego pracy w Nadleśnictwie Puszczę zaczęła eksploatować angielska firma Century. Występował przeciwko wycinaniu w Puszczy najpiękniejszych dębów. W związku z brakiem reakcji Ministerstwa na nieprzestrzeganie umowy przez stronę angielską zrezygnował z pracy. Udzielał się w pracy charytatywnej - razem z żoną opiekowali się sierotami. Przez ich dom przewinęło się 17 sierot i pokrzywdzonych dzieci. Zm. 31.01.1935 r. w Hajnówce. Na jego pogrzeb przyjechał Minister Leśnictwa.

Ługowoj Jerzy jest absolwentem Liceum Ogólnokształcącego im. II Armii Wojska Polskiego w Trzebnicy i Wydziału Leśnego Akademii Rolniczej w Poznaniu uzyskując tytuł: magister inżynier. Urodził się w Zabrzu w 1955 r. Po studiach rozpoczął pracę w Nadleśnictwie Limanowa jako Leśniczy Technolog. W latach 1981-1992 pracował w Nadleśnictwie Browsk jako - Nadleśniczy Terenowy. Z powodu kłopotów ze znalezieniem pracy, przez 3 lata pracował w Firmie Handlowej "Was-Bel" na stanowisku - Specjalista do spraw Marketingu i Handlu Drewnem. Następne 2 lata spędził w Regionalnej Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku na stanowisku - Specjalista do spraw Ochrony Przyrody, by w marcu 1997 r. objąć stanowisko nadleśniczego Nadleśnictwa Hajnowka. W marcu 2006 r. przeszedł do Nadleśnictwa Browsk zostając zastępcą nadleśniczego a od czerwca 2010 r.do2011r. pełni obowiązki nadleśniczego. Od października 2010 r. pracuje również w Politechnice Białostockiej w Zamiejscowym Wydziale Leśnym w Hajnówce jako wykładowca przedmiotu - Pozyskiwanie drewna.


(65kB)